Home / SOẠN VĂN / Soạn văn lớp 9 / Soạn bài các phương châm hội thoại (tiếp theo) | Làm văn mẫu

Soạn bài các phương châm hội thoại (tiếp theo) | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 9) – Em hãy soạn bài Các phương châm hội thoại (tiếp theo)

(Bài làm của học sinh Hồng Minh)

Đề bài: Soạn bài các phương châm hội thoại

BÀI LÀM

I. PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ

Loading...

– Trong tiếng Việt có câu thành ngữ “Ông nói gà, bà nói vịt”. Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại mà trong đó mỗi người nói một đằng, không khớp với nhau, không hiểu nhau. 

– Nếu trong hội thoại xảy ra tình huống như thế này thì những người trong cuộc hội thoại đó sẽ không giao tiếp với nhau được, không hiểu ý của nhau và những hoạt động xã hội sẽ trở nên rối loạn.

– Bài học rút ra qua ví dụ này: Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề. Người ta gọi đó là phương châm quan hệ.

 

II. PHƯƠNG CHÂM CÁCH THỨC

1.

– Trong tiếng Việt có các thành ngữ: Dây cà ra dây muống,  Lúng búng như ngậm hột thị. Thành ngữ “Dây… muống” chỉ cách nói dài dòng, rườm rà vì dây cà và dây muống là những loại dây rất dài, bò loằng ngoằng trên mặt đất. Còn thành ngữ “Lúng túng… hột thị” chỉ cách nói ấp úng, không thành lời, không rành mạch như một người đang ngậm hột thị ở trong mồm và không nói được lời nào.

– Những cách nói này làm cho người nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp nhận không đúng nội dung được truyền đạt. Như vậy giao tiếp sẽ không đạt kết quả mong muốn.

– Bài học được rút ra: Khi giao tiếp, cần chú ý tới cách nói ngắn gọn, rành mạch.

2. 

– Câu “Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy” có thể được hiểu theo hai cách:

+ Cách 1: Xác định cụm từ “của ông ấy” bổ nghĩa cho “nhận định”. Câu trên có thể hiểu là: Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về truyện ngắn.

+ Cách 2: Xác định cụm từ “của ông ấy” bổ nghĩa cho “truyện ngắn”. Câu trên có thể hiểu là: Tôi đồng ý với những nhận định của ai đó về truyện ngắn của ông ấy (Do ông ấy sáng tác).

– Để người nghe không hiểu lầm phải nói có thể chọn một trong các cách sau:

+ Tôi… của ông ấy về truyện ngắn.

+ Tôi… nhận định về truyện ngắn mà ông ấy sáng tác.

+ Tôi… nhận định của các bạn về… truyện ngắn của ông ấy.

– Bài học được rút ra: Khi giao tiếp, nếu không vì một lý do đặc biệt thì không nên nói những câu mà người nghe có thể hiểu theo nhiều cách (Cách nói mơ hồ).

=> Qua các ví dụ trên, có thể rút ra kết luận: Khi giao tiếp, cần chú ý (tới) nói ngắn gọn, rành mạch; tránh cách nói mơ hồ. Đó là phương châm cách thức.

III. PHƯƠNG CHÂM LỊCH SỰ

– Người ăn xin và cậu bé trong truyện đều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia một cáci gì đó. Hai người đều không có tiền bạc nhưng cả hai đều cảm nhận được tình cảm mà người kia đã giành cho mình, đó là tình cảm: Tôn trọng, chân thành và quan tâm đến người khác. Người ăn xin nhận được sự quan tâm, ước muốn được sẻ chia rất chân thành từ nhân vật tôi. Và ngược lại "tôi" nhận được sự thanh thản trong tâm hồn khi không có gì cho người ăn xin nhưng được ông cảm thông, thấu hiểu.

– Bài học rút ra: Trong giao tiếp, cần phải tôn trọng người đối thoại. Dù hoàn cảnh, địa vị xã hội của người đối

thoại như thế nào đi nữa, không nên cảm thấy người đối thoại thấp kém hơn mình mà dùng những lời lẽ thiếu tịch sự.

IV. Luyện tập:

1-Bài tập 1: (SGK23)

– Những câu tục ngữ, ca dao đó, cha ông ta muốn khẳng định vai trò của ngôn ngữ trong đời sống và khuyên chúng ta trong giao tiếp nên dùng những lời lẽ lịch sự, nhã nhặn.

– Một số câu tục ngữ, ca dao có nội dung tương tự:

+ “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Người khôn ăn nói dịu dàngdễ nghe”.

+ “Chẳng được miếng thịt miếng xôi”

Cũng chẳng được lời nói cho nguôi tấm lòng”.

+ “Một lời nói quan tiền, thúng thóc, một lời

nói dùi đục cẳng tay”.

+ “Một câu nhịn là chín câu lành”.

2-Bài tập 2: (SGK23)

– Phép tu từ  Tiếng Việt có liên quan trực tiếp tới phương châm lịch sự là: Phép nói giảm, nói tránh.

Ví dụ: Cụ ấy đã chết sau cơn bạo bệnh.

-> Cụ ấy mất sau cơn bạo bệnh.

Soạn bài các phương châm hội thoại

3-Bài tập 3: (SGK23)

a- … nói mát.            d- … nói leo.

b- … nói hớt.             e- … nói ra đầu, ra đũa.

c- … nói móc.

– Cách nói a, b, c, d có liên quan tới phương châm lịch sự, cách nói e có liên quan đến phương châm cách thức.

4-Bài tập 4: (SGK23, 24)

a- Người nói chuẩn bị hỏi về một vấn đề không đúng vào đề tài mà 2 người đang trao đổi. Tránh để người nghe hiểu rằng mình không tuân thủ phương châm quan hệ.

b- Đôi khi, vì một lý do nào đó, người nói phải nói một điều mà nghĩ là điều đó sẽ làm tổn thương thể diện của người đối thoại. Để giảm nhẹ ảnh hưởng tới người nghe, người nói dùng cách diễn đạt này – Phương châm lịch sự.

c- Những cách nói “Đừng nói leo, … với tôi” báo hiệu cho người nghe biết rằng người đó đã không tuân thủ phương châm lịch sự và cần phải chấm dứt.

5-Bài tập 5: (SGK 24)

– “Nói băm nói bổ:nói bốp chát, xỉa xói, thô bạo ( Phương châm lịch sự)

– “Nói như đấm vào tai”: nói mạnh, trái ý người khác, khó tiếp thu (PC lịch sự)

– “Điều nặng tiếng nhẹ”: nói trách móc, chì chiết (PC lịch sự)

– “Nửa úp nửa mở”:nói mập mờ, không hết ý (PC cách thức)

– “Mồm loa mép giải” :lắm lời, nói át người khác (PC lịch sự)

– “Đánh trống lảng” :nói tránh (PC quan hệ)

– “Nói như dùi đục chấm mắm cáy”: nói không khéo, thiếu tế nhị, không lọt tai (PC lịch sự)

>>> XEM THÊM :

Spread the love
Loading...

Check Also

phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong Chiều tối và Lai Tân

Phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh trong Chiều tối và Lai Tân | Văn mâu

(Văn mẫu lớp 11) – Em hãy phân tích chân dung tinh thần Hồ Chí Minh …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *