Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 8 / Phân tích đoạn trích hai cây phong trong người thầy đầu tiên | Văn mẫu

Phân tích đoạn trích hai cây phong trong người thầy đầu tiên | Văn mẫu

(Văn mẫu lớp 8) – Em hãy phân tích tác phẩm Hai cây phong trích Người thầy đầu tiên của Ai-ma-tốp

(Bài làm của học sinh Quỳnh Hương)

Đề bài: Phân tích đoạn trích hai cây phong trong người thầy đầu tiên

BÀI LÀM

     Người thầy đầu tiên là một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Ai-ma-tốp đã đạt được giải thưởng Lê-nin. Đoạn trích Hai cây phong là phần đầu tiên của thiên truyện đã giúp người đọc cảm nhận được tài năng sáng tác của nhà văn, vẻ đẹp đặc sắc của hình ảnh Hai cây phong là vẻ đẹp tâm hồn của lớp trẻ, gắn bó giữa cây và người thuộc thế hệ nối tiếp bước đi của Người thầy đầu tiên. 

Loading...

     Là nhà văn Cư-rơ-gư-xtan, một nước cộng hoà vùng trung Á, trước đây nằm trong liên bang Xô viết . Ông xuất thân trong một gia đình viên chức. Năm 1953, ông tốt nghiệp đại học nông nghiệp trở thành cán bộ chăn nuôi. Mấy năm sau, ông học tiếp về văn rồi chuyển sang hoạt động báo chí và viết văn . Ông được báo chí và dư luận đánh giá cao từ tác phẩm đầu tay: Gia -mi-li -a ; Núi đồi và thảo nguyên (1961); được giải thưởng Lê- nin gồm ba truyện: Người thầy đầu tiên, Cây phong non trùm khăn đỏ, Mắt lạc đà. Ông còn viết nhiều tác phẩm nổi tiếng khác : Vĩnh biệt Gun-xa-rư (1966), Con tàu trắng ( 1970 ), Và một ngày dài hơn thế kỉ (1980) cùng nhiều tác phẩm nổi tiếng khác .

phân tích đoạn trích hai cây phong trong người thầy đầu tiên

     Văn bản gồm có hai mạch kể ít nhiều phân biệt và lồng ghép với nhau, hai mạch kể lồng ghép gắn với hai đại từ nhân xưng "tôi" và "chúng tôi". Người kể chuyện xưng " chúng tôi" bắt đầu từ đoạn "Vào năm học cuối cùng" cho đến "lẩn sau chân trời xanh thẳm biêng biếc kia". Phần còn lại từ đầu bài văn cho đến "chiếc gương thần xanh" và từ "Tôi lắng nghe…" cho đến hết, người kể chuyện xưng "tôi". Do đó văn bản gồm hai mạch kể lồng ghép, phân biệt.

     Trong mạch kể xưng "tôi", "tôi" là người  kể chuyện, người ấy tự giới thiệu mình là họa sĩ. Trong mạch kể xưng "chúng tôi" vẫn là người kể chuyện trên, nhưng lại nhân danh cả "bọn con trai" ngày trước, và hồi ấy người kể chuyện cũng là một đứa trẻ trong bọn.

     Căn cứ vào độ dài của hai mạch kể, vào cái thế bao bọc của mạch kể này đối với mạch kể kia, hơn nữa "tôi" có cả ở hai mạch kể, để từ đó rút ra nhận xét mạch kể của người kể chuyện xưng "tôi" trong bài văn là quan trọng hơn.

     Theo dõi đoạn  văn bản : Vào năm đầu ….kia.Trong mạch kể của người kể chuyện xưng "chúng  tôi" người kể chuyện đã nhớ lại kí ức tuổi thơ. Kí ức tuổi thơ của “ chúng tôi” gắn liền với hình ảnh hai cây phong. Trong mạch kể chuyện ấy có thể chia làm hai đoạn. Đoạn trên liên quan đến sự việc Hai cây phong trên đồi cao vào năm học cuối cùng, trước kì nghỉ hè, bọn trẻ chạy ào lên phá tổ chim. Đoạn dưới liên quan đến thế giới đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng, mở ra trướic mắt bọn trẻ khi ngồi trên những cành cây cao của hai cây phong để từ đó say mê khám phá thảo nguyên mênh mông phía sau làng. Tuy hai cây phong để lại cho người kể chuyện ấn tượng khó quên về một thời thơ ấu, nhưng đoạn sau mới thực sự làm cho cả người kể chuyện lẫn bọn trẻ ngây ngất.

      Trong mạch kể xen lẫn tả này, hai cây phong tuy chỉ được phác họa đôi ba nét, nhưng đúng là những nét phác thảo của một họa sĩ: Hai cây phong khổng lồ với các mắt mấu, các "cành cao ngất cao đến ngang tầm cánh chim bay, với tiếng lá xào xạc dịu hiền, với  những độc tác như những người bạn thân tình  mở lòng đón tiếp “nghiêng ngả đung đưa như muốn chào mời” . Lại thêm có "hàng đàn chim… chao đi chao lại" bên trên tô điểm cho bức họa ấy.

      Chất họa sĩ ở người kể chuyện càng thể hiện rõ ở đoạn sau. Một bức tranh thiên nhiên như mở rộng trước mắt ta với "chân trời xa thẳm", "thảo nguyên hoang vu", "dòng sông lấp lánh", "làm sương mờ đục", và lọt thỏm giữa không gian bao la ấy là "chuồng ngựa của nông trang" trông bé tí teo. Bức tranh còn được tô màu: "nơi xa thẳm biêng biếc của thảo nguyên", "chân trời xa thẳm biêng biếc", "làn sương mờ đục", "những dòng sông lấp lánh… như những sợi chỉ bạc"… càng làm tăng thêm chất "bí ẩn đầy sức quyến rũ" của những miền đất lạ.

     Trong mạch kể của người kể chuyện xưng "tôi" hai cây phong chiếm vị trí độc tôn lôi cuốn sự chú ý, làm cho "say sưa ngây ngất" và khơi nguồn cảm hứng cho người kể chuyện. Độ dài của văn bản của mạch kể này cũng nói lên điều đó. 

     Một nguyên nhân gây xúc động cho người kể chuyện là hai cây phong gắn với tình yêu quê hương da diết. Hơn nữa, là do hai cây phong gắn với những kỉ niệm xa xưa ở tuổi học trò: "Tuổi trẻ của tôi đã để lại nơi ấy, bên cạnh chúng như một mảnh vỡ của chiếc gương thần xanh…". Nhưng nguyên nhân sâu xa là ở chỗ hai cây phong là nhân chứng của câu chuyện về người chiến sĩ Hồng quân, đoàn viên thanh niên cộng sản Đuy-sen đã cùng trồng với em bé khốn khổ An-tư-nai trong những ngày làng Ku-ku-rêu còn chìm đắm trong lạc hậu tối tăm và những hủ tục còn đè nặng trong đời sống dân làng những năm đầu sau cách mạng tháng Mười đã trở thành chứng nhân cho sự lớn khôn của bao thế hệ. Bản thân người thầy đầu tiên ấy vẫn ở lại với làng, đã trở thành một ông lão đưa thư mẫn cán Đuy-sen, thế nhưng khi các em bé gọi quả đồi có hai cây phong là “Trường Đuy-sen” như bao dân làng, có mấy ai còn nhớ ông lão ấy chính là thầy Đuy-sen, người đem đến ánh sáng cách mạng góp phần xoá tan đi bóng tối cho bao cuộc đời? Hai cây phong còn là minh chứng cho sự hy sinh lặng thầm của những người cộng sản trẻ tuổi đã không ngại ngần cống hiến thời thanh xuân tươi đẹp cho quê hương thay da đổi thịt. Tình cảm yêu mến hai cây phong của “tôi”, của “chúng tôi”, của những người dân làng Ku-ku-rêu khiến chúng ta trân trọng chính là vì hai cây phong ấy gắn với câu chuyện về một con người cao đẹp, người thầy giáo không có bằng sư phạm nhưng đã vun trồng bao ước mơ, hi vọng cho những trò nhỏ của mình.

      Trong mạch kể xưng "tôi", nhà văn đã hóa thân vào nhân vật tôi, người họa sĩ đã vẽ lại hình ảnh hai cây phong mà từ xa nhìn lại ngỡ như thấy những ngọn hải đăng đặt trên núi. Ngọn hải đăng đứng bên bờ biển tỏa ánh sáng soi đường, dẫn dắt những con tàu cập bến. Còn hai cây phong kia cũng đã từng làm nhiệm vụ chỉ lối dẫn đường cho biết bao nhiêu người con của làng Ku-ku-rêu hướng về, tìm về quê hương. Nghệ thuật so sánh của nhà văn vô cùng có ý nghĩa. Vì cứ thế, mỗi lần về quê, tôi – người họa sĩ, người kể chuyện- xác định bổn phận đầu tiến là từ xa đưa ảnh mắt tìm hai cây phong thân thuộc. Và cứ mỗi lần như thế, tôi lại mong sao chóng về tới làng, chóng được lên đồi đứng với cây, đứng dưới gốc cây để nghe mãi tiếng lá reo cho đến khi say sưa, ngây ngất.

     Bên cạnh hai cây phong đứng sừng sững, hiên ngang trên đồi cao như một biểu tượng tâm hồn quê hương còn có hình ảnh một người con yêu quê hương da diết. Nhờ tình yêu ấy mà tôi – nhân vật kể chuyện nghe được tiếng nói riêng, những lời ca êm dịu của hai cây phong, hai sinh thể sống động như con người. Tác giả đã hóa thân vào nhân vật phải chăng đó là một sáng tạo trong nghệ thuật đặc sắc của Ai-ma-tốp, để rồi kể, miêu tả với hàng loạt những liên tưởng, so sánh, nhân hóa âm thanh tiếng nói của hai cây phong. Dù ban ngày hay ban đêm, chúng vẫn nghiêng ngả, lay động lá cành không ngớt tiếng rì rào…, có khi tưởng chừng như một làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào bãi cát…, có khi… thì thầm… nồng thắm… như một đốm lửa vô hình có lúc khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một lượt như thương tiếc người nào…. Và khi mây đen kéo đến thì hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực. Phải là một người mang một tâm hồn nghệ sĩ hài hòa hai tố chất – hội họa và âm nhạc, thì mới vẽ lại được những đường nét, sắc màu, nghe lại được những âm thanh trầm bổng, thấm đượm hơi lửa nồng ấm, đắm say của những vẻ đẹp mà hai cây phong đã phô ra, đã chuyển tới. Hai cây phong qua cảm nhận của người nghệ sĩ đã hiện lên với hình hài cao lớn, hiên ngang, với đường nét lá cành uyển chuyển, nhất là với tiếng reo đa âm thanh… kỳ diệu. Phải chăng đó là hình ảnh của quê hương, cũng là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, dẻo dai, kiên hùng bất khuất mà vẫn dịu dàng, thân thương của những con người làng Ku-ku-rêu. Khi người họa sĩ đứng dưới gốc cây nghe mãi tiếng lá reo cho đến khi say sưa, ngây ngất. Đoạn văn có nhiều hình ảnh, từ ngữ tượng hình, tượng thanh sinh động có tác dụng truyền cảm tới người đọc, hấp dẫn như một khúc hát tâm tình mà sâu lắng. Để rồi người nghe phải thốt lên rằng: Ôi! Tình yêu quê hương trong tâm hồn Ai-ma-tốp đã ngây ngất hòa quyện cùng với đất trời, cây lá, hòa quyện cùng với con người quê hương!

    Hai cây phong đã mang đến cho người đọc thật nhiều tâm trạng và dạt dào cảm xúc về quê hương. Quê hương chính là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn lớn lên  và đó còn là nền tảng để con người có thể đứng lên trong bất kì hoàn cảnh nào. Đó chính là cảm xúc lòng biết ơn của người họa sĩ đối với quê hương nơi chôn rau cắt rốn của mình. Tác phẩm như một lời thức tỉnh đối với chúng ta cho chúng ta những cảm nhận thật gần gũi về quê hương.

Spread the love
Loading...

Check Also

Cảm nhận của em về bài thơ khi con tu hú của tố hữu

Cảm nhận của em về bài thơ khi con tu hú của tố hữu | Làm văn mẫu

(Văn mẫu lớp 8) – Em hãy nêu cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *