Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 8 / Phân tích bài thơ muốn làm thằng cuội của Tản Đà | Văn Mẫu 8

Phân tích bài thơ muốn làm thằng cuội của Tản Đà | Văn Mẫu 8

(Văn mẫu lớp 8) – Em hãy phân tích bài thơ Muốn làm thằng cuội của Tản Đà

(Bài làm của học sinh Phạm Tuấn Anh)

Đề bàiPhân tích bài thơ Muốn làm thằng cuội

BÀI LÀM

     Tản Đà (1889- 1939) tên khai sinh là Nguyễn Khắc Hiếu, quê ở làng Khê Thượng, huyện  Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây. Tản Đà thuộc dòng dõi quý tộc, có truyền thống khoa bảng. Tổ tiên ông xưa kia có nhiều đời làm quan dưới triều Lê. Sự nghiệp sáng tác của Tản Đà hết sức phong phú và đa dạng. Trong đó, thơ là lĩnh vực quan trọng nhất trong sự nghiệp phong phú ấy của ông. Có thể nói, từ thập niên 1920 cho đến nửa đầu thập niên 1930, văn đàn Việt Nam không có một nhà thơ nào nổi tiếng và được yêu mến như Tản Đà. Tản Đà sáng tác rất nhiều thơ, ở nhiều thể loại cả về nội dung lẫn hình thức. Thơ Tản Đà hay diễn tả thái độ chán ngán trước đời thực, muốn đắm chìm trong cõi mộng, với những mối tình với người tri kỉ xa xôi, song cũng có những bài mang tính ẩn dụ, ngầm phê phán hiện thực. Muốn làm thằng cuội là một trong những bài thơ đặc sắc của ông.

Loading...

Phân tích bài thơ muốn làm thằng cuội

      Mở đầu bài thơ là một tiếng kêu buồn lắm chị Hằng ơi. Một tiếng kêu đầy ắp tâm sự như Xuân Diệu từng nhận xét:

Đêm thu buồn lắm chị Hằng ơi! 
Trần thế em nay chán nửa rồi. 

      Nỗi buồn đến mức buồn lắm trong cô đơn chỉ còn biết gọi chị Hằng để giãi bày tâm sự. Ba tiếng chị Hằng ơi Rất biểu cảm, ý vị làm cho giọng thơ thiết tha thân mật. Câu thơ đầy ắp tâm sự buồn và chán. Đây là lời tâm sự của tác giả với chị Hằng trong đêm thu, nó đột khởi lên như một tiếng than, một nỗi lòng, một tâm trạng, nói như nhà thơ Xuân Diệu, đó là tiếng của trái tim, tiếng của linh hồn, là "cái gì quý báu nhất của một thi sĩ".

      Tiếng than đó chất chứa một nỗi sầu da diết khôn nguôi, tác giả diễn tả qua hai tiếng giản dị mà hàm súc: "buồn lắm". Đó cũng là nỗi buồn bàng bạc trong hầu khắp các bài thơ của Tản Đà mà có lúc thi sĩ đã dẫn giải thật cụ thể trong một bài văn xuoi ngắn Giải sầu: "Từ độ sầu đến nay, ngày cũng có lúc sầu, đêm cũng có lúc sầu. Mưa dầm lá rụng mà sầu, trăng trong gió mát mà càng sầu; một mình tịch mịch mà sầu, đông người cười nói mà càng sầu, nằm vắt tay lên trán mà sầu, đem thơ văn ngâm vịnh mà càng sầu… Sầu không có mối, chém sao cho đứt; sầu không có khối, đập sao cho tan…". Đó là lí do mà Tản Đà "muốn làm thằng cuội".

      Như vậy, ở bài  thơ này, thi nhân thể hiện cái “ngông” bằng ước muốn thoát li thực tại để lên cung trăng được làm bầu bạn với chị Hằng; được hưởng lạc cuộc sống tự do tự tại.

      Tản Đà cũng đã từng viết: Đời đáng chán hay không đảng chán, nay thì đã chán nửa rồi. Bài thơ in trong tập Khối tình con xuất bản năm 1916, qua đó ta thấy rõ nguyên cớ sâu xa, buồn và chán vì trần thế, vì cuộc đời xấu xa, vì chế độ thực dân nửa phong kiến ngột ngạt, thối nát tù hãm. Vì công danh dở dang: Tài cao, phận thấp, chí khí uất. Buồn vì non nước đang bị ngoại bang thống trị “Lệ ai giàn giụa với giang san”. Đó là nỗi buồn của một thế hệ trong vòng nô lệ lầm than. Là một thi sĩ đa cảm, đa tình, nỗi buồn đã kết thành mối sầu: 

Nửa ngòi bút ngỗng bao sinh lụy 

Một mối tơ tằm mấy đoạn vương. 
(Đề khối tình con thứ nhất) 
       Một chữ xin rất chân thành thiết tha, như nài nỉ: 
Cung quế đã ai ngồi đó chửa ? 
Cành đa xin chị nhắc lên chơi. 

      Tản Đà muốn thoát li trần thế, lên cung quyế với chị Hằng cũng đúng thôi.Vì thực tại của xã hội thực dân nửa phong Kiến của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX đầy rối ren, thối nát. Thời đại Tản Đà sinh ra và lớn lên có thể nói là một giai đoạn phức tạp và rối ren nhất của lịch sử xã hội Việt Nam. Thực dân Pháp thi hành những chính sách cai trị tàn bạo, nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra đều thất bại, nhân dân lâm vào cảnh loạn lạc. Hơn thế, cũng trong thời gian này, nền văn hóa nước ta có sự giao lưu rộng rãi với nước ngoài, những luồng tư tưởng mới mẻ, những nét văn hóa khác biệt được du nhập vào đất nước mà người ta vẫn gọi là hiện tượng “gió Á mưa Âu”. Sự rối ren được thể hiện ở hầu hết các mặt từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.Đứng trước một thực tại xã hội như thế, Tản Đà không tìm thấy một lối đi nào cho mình.Ông thoát ly thực tại, đi vào trong cõi mộng và trốn tránh cõi trần.Ông loay hoay với những giấc mộng con đến giấc mộng lớn, ông phản kháng lại hiện thực bằng cách dùng văn chương để nói lên cái tôi cá nhân của mình.Ông chối bỏ, quay lưng với hiện thực phũ phàng, đi tìm lí tưởng, ôm ấp lí tưởng ở thế giới thần tiên được xây bằng trí tưởng tượng.  

    Hai câu thực đã làm rõ ước muốn làm thằng Cuội của Tản Đà ở nơi cung trồng, cung quế. Câu hỏi tu từ gợi nhiều tâm trạng man mác bâng khuâng. Cành đa đã trở thành cái thang bắc lên chín tầng mây cao xanh để chị nhắc lên chơi cung quế. Đó là giấc mộng thoát ly. Mộng vì chán đời, ngán đời. Mộng có tính phủ định. 

Nghĩ đời lắm lúc không bằng mộng 
Tiếc mộng bao nhiêu lại ngán đời. 
(Nhớ mộng) 

      Có lên được cung quế mới đỡ tủi, mới thỏa thích, thế mới vui. Có chị Hằng làm bầu bạn. Có gió, có mây cùng chơi với. Điệp ngữ (có, cùng) và phép đối được vận dụng sáng tạo, có cả tiểu đối và bình đối. Cách ngắt nhịp 2/2/3 tạo nên giọng thơ nhún nhảy lâng lâng. Thấm đẫm vần thơ là chất phong tình lãng mạn, đọc lên nghe rất thú vị: 

Có bầu/ có bạn, / can chi tủi, 
       Cùng gió! cùng mây, / thế mới vui. 

      Đúng như nhà phê bình văn học Lê Thanh trong cuốn Tản Đà thi sĩ (1939) đã nhận xét: Thơ của ông (Tản Đà) là chất thơ trong như lọc với những cảnh tượng không rõ rệt những hình ảnh mờ mờ, ông vẽ những bức tranh tuyệt bút với những tư tưởng lâng lâng, với những cảm giác mơ mộng, ông làm nên những câu thơ tuyệt mỹ…. 

      Cái ngông, cái phong tình của thi sĩ đã dâng lên cực điểm. Đêm rằm tháng Tám, là đêm trung thu đẹp nhất. Chẳng còn buồn vì cô đơn nữa, thi sĩ được cùng chị Hằng tựa nhau trông xuống thế gian cười. Cái cử chỉ tựa nhau và nụ cười ấy cũng là một giấc mộng đẹp. Thoáng một chút mỉa mai (cho trần thế), nhưng đầy thú vị vì được thoát li, được thỏa thích nơi cung quế: Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám Tựa nhau trông xuống thế gian, cười" .

       Cái kết thoát ly một cách nói phong tình, tài hoa. Có đọc bài thơ Hầu trời người đọc mới thấy được, cảm được cái hay và cái thú vị của bài Muốn làm thằng Cuội. Nửa đêm, Tản Đà tỉnh dậy đun nước pha trà, rồi ngâm thơ… Trời nghe giọng ngâm bèn sai hai tiên nữ xuống cõi trần rước thi sĩ bay lên. Thi sĩ đọc thơ cho Trời và bảy tiên nghe. Tất cả đều tấm tắc khen: 

Văn đã giàu thay, lại lắm lối 
Trời nghe Trời cũng bật buồn cười 
Chư tiên ao ước tranh nhau dặn: 
Anh gánh lên đây bán chợ Trời! 
(Hầu Trời) 

       Bài Muốn làm thằng Cuội là một bài thơ cổ thi đề độc đáo, thú vị. Giọng thơ nhẹ nhàng, thanh thoát, chơi vơi. Trí tưởng tượng phong phú, kỳ diệu. Chất mộng ảo, màu sắc lãng mạn thấm đẫm bài thơ. Tuy có nói đến buồn, nói đến chán, có nói đến thoát ly, có thấm vị phong tình… nhưng toàn bài thơ toát lên một tinh thần phủ định thực tại xã hội thực dân nửa phong kiến xấu xa, khao khát được sống trong sạch hơn, thanh cao hơn, để mãi mãi giữ trọn thiên lương cao đẹp.

Spread the love
Loading...

Check Also

Cảm nhận của em về bài thơ khi con tu hú của tố hữu

Cảm nhận của em về bài thơ khi con tu hú của tố hữu | Làm văn mẫu

(Văn mẫu lớp 8) – Em hãy nêu cảm nhận về bài thơ Khi con tu hú …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *