Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 9 / Phân Tích Bài Thơ Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ |Văn 9

Phân Tích Bài Thơ Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ |Văn 9

(Văn mẫu lớp 9) – Em hãy phân tích bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm (Bài làm của học sinh Hà My)

Đề bài: Phân Tích Bài Thơ Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ của Nguyễn Khoa Điềm.

BÀI LÀM

      "À ơi à, lời ru âu yếm mẹ ru con mong con lớn nên người". Yêu sao những lời ru ngọt ngào, tha thiết đưa con vào giấc ngủ, theo con đi suốt cuộc đời. Yêu biết mấy những em bé sống  trong  tiếng võng, tiếng nôi ru hời trong vòng tay, trong tình thương của mẹ như khúc dân ca: " à a à à ơi, à a à à ời. Ru con con ngủ cho ngoan để mẹ đi cấy đồng sâu chưa về…". Yêu biết mấy, tự hào biết mấy những em bé lớn lên trong sự vất vả của mẹ, là niềm tin, là tình yêu của mẹ, như những em bé dân tộc Tà Ôi trong bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm .

      Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943, quê ở Thừa Thiên – Huế trong một gia đình trí thức cách mạng. Sau khi tốt nghiệp trường đại học sư phạm năm 1964, Nguyễn Khoa Điềm về lại quê hương tham gia cuộc chiến đấu chống Mĩ. Ông bắt đầu làm thơ từ năm 1968, và là một nhà thơ tiêu biểu của thế hệ nhà thơ trẻ những năm kháng chiến chóng Mĩ. Thơ Nguyễn Khoa Điềm giàu chất suy tư, dồn nén xúc cảm thể hiện tâm tư của người trí thức tham gia vào cuộc chiến đấu của nhân dân. Tác phẩm chính: tập thơ Đất ngoại ô (1972); Trường ca Mặt đường khát vọng (được hoàn thành ở Bình Trị Thiên 1971, in lần đầu 1974).

     Năm 1971 là những năm tháng quyết liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên cả hai miền Nam, Bắc. Thời kì này cuộc sống của cán bộ, nhân dân ta trên các chiến khu (phần lớn là những miền rừng núi) rất gian nan, thiếu thốn. Cán bộ nhân dân ta vừa bám rẫy, bám đất tăng gia sản xuất vừa sẵn sàng  chiến đấu bảo vệ căn cứ. Trong thời gian này nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm khi đang công công tác ở chiến khu miền tây Thừa Thiên đã nghê được lời ru của người mẹ dân tộc Tà-ôi, xúc động trước lời ru ấy nhà thơ đã sáng tác nên bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ. Bài thơ được in trong tập “Đất và khát vọng” (1984). Tác phẩm thể hiện tình yêu con và ước vọng của người mẹ dân tộc qua đó bày tỏ lòng yêu quê hương đất nước và khát vọng tự do của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mĩ. 

Loading...

 

      Theo đánh giá của nhà thơ Vũ Quần Phương, tên bài thơ có thể coi là câu thơ hay nhất của bài bởi nó vừa gói trọn được nội dung bài thơ, vừa mang được hơi thở của thời đại. Đây không chỉ là lời ru của người mẹ, là mong muốn, là tình yêu thương của mẹ dành cho con mà còn là khát vọng lớn của em bé trong một thời đại mà "Mỗi chú bé đều nằm mơ ngựa sắt – Mỗi con sông đều muốn hóa Bạch Đằng". Ở đây, không chỉ có tình cảm mẹ con mà còn có cả lòng yêu nước. Lòng yêu nước biểu hiện rõ nhất, cụ thể nhất là mong con nhanh chóng lớn lên để đi đánh giậc "Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường". Người mẹ với lời ru, điểm tựa cho đứa con, trở nên vĩ đại như trái đất, và đứa bé thì vụt lớn lên thần kì như Phù Đổng. Dấu ấn không thể lẫn của thời chống Mĩ cứu nước, một thời đại lớn của lịch sử dân tộc thể hiện ngay ở nhan đề bài thơ.

     Bài thơ có thể được chia làm ba đoạn. Các đoạn có số câu giống nhau, ý tình có biến đổi để mở rộng nội dung, nhưng vẫn giữa dáng vẻ và giọng điệu như nhau. Bốn câu diễn đạt lời ru của bà mẹ như một điệp khúc ở cả ba đoạn thơ. Có thể coi bài thơ là một đài kỉ niệm có kết cấu ba tầng.

     Hai câu mở đầu được lặp lại nguyên vẹn ở cả ba đoạn. Từ câu thứ ba của mỗi đoạn nói công việc của bà mẹ:

Ở đoạn 1: Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Ở đoạn 2: Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi

Ở đoạn 3: Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng

     Từ những công việc cụ thể này, tác giả phát triển tình ý, mở rộng sức khái quát của các chi tiết thơ.

      Mở đầu bài thơ là tiếng ru thân thương, vỗ về của nhà thơ, đưa em bé vào giấc ngủ say nồng:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ

      Trong lời ru đứa con chứa chan niềm thương mến sâu xa đối với người mẹ.

      Hai câu thơ sau miêu tả người mẹ trong công việc giã gạo nuôi quân:

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ dội
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi,
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối,
Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:

      Nếu câu thơ trên tả thực thì câu thơ dưới thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng giữa mẹ và con. Tác giả vừa miêu tá công việc giã gạo nặng nhọc của người mẹ, vừa miêu tả giấc ngủ chập chờn, giấc ngủ nghiêng của cu Tai trên lưng mẹ. Dường như chú bé cũng thấy được nỗi vất vả và ý nghĩa đẹp đó trong việc làm của mẹ nên hơi thở em hoà cùng hơi thở mẹ và em cố ngủ ngoan cho mẹ yên lòng.

      Mẹ giã gạo góp phần nuôi bộ đội kháng chiến. Những câu thơ giàu sức gợi cảm biểu hiện tình  cảm của mẹ với con, với bộ đội. Người mẹ mong ước có nhiều gạo trắng ngần, con khôn lớn khoẻ mạnh để làm ra lúa gạo góp phần nuôi bộ đội đánh Mĩ. Từ tạo hình nhất là từ láy “nhấp nhô” diễn tả thật sinh động không chỉ sự thiếu thốn đói khổ, gầy gò của mẹ mà còn cả sự cố gắng của mẹ trong công việc nặng nhọc và kéo dài theo nhịp chày lên xuống. Câu thơ cuối khổ 1: Lưng đưa nôi và tim hát thành lời rất mới lạ và cảm động. Ở đây người mẹ đưa nôi không phải bằng tay mà bằng lưng ( vì địu con sau lưng ) và hát bằng tim chứ không phải bằng miệng ( tiếng hát từ trong sâu thẳm tâm hồn ). Từ lời ru này, chúng ta biết đây là người mẹ giàu tình thương , giàu lòng yêu nước .

      Ỏ khúc ru thứ 2, hình ảnh người mẹ Tà Ôi được gắn với hoàn cảnh, công việc cụ thể:

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi,
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.
Mẹ đang trỉa bắp trên núi Ka–lưi
Lưng núi thì to, mà lưng mẹ nhỏ,
Em ngủ ngoan em, đừng làm mẹ mỏi.
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi,
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.

      Trong khổ thơ này, mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-Lưi. Mẹ đang làm công việc lao động sản xuất của người dân ở chiến khu. Nỗi gian lao của người mẹ được tác giả diễn tả qua hình ảnh Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ. Hình ảnh so sánh này rất cụ thể diễn tả sự chịu đựng gian khổ của người mẹ giữa rừng núi mênh mông, heo hút. Ở khổ thơ này, tác giả đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ qua hai dòng thơ cuối. Mặt trời của mẹ chính là đứa con thân yêu. Con là nguồn hạnh phúc ấm áp vừa gần gũi, thiêng liêng của đời mẹ. Con đã góp phần sưởi ấm lòng tin yêu, ý chí của mẹ trong cuộc sống. Ở khúc ru này, tình thương con của người mẹ Tà Ôi gắn liền với tình thương buôn làng, quê hương gian khổ. Bởi vậy mẹ mong ước con mau lớn giúp mẹ lao động sản xuất.

      Tác giả đã sử dụng hình ảnh chơi chữ, lối nói ẩn dụ cùng là hình ảnh mặt trời. Nhưng mặt trời nhưng thể hiện sự biểu cảm khác nhau. Mặt trời của mẹ chính là em. Mẹ dành hết tình yêu, sức mạnh của cuộc đời mình để chăm sóc, lo lắng cho em. Mong cho em cho em có cuộc sống vui vẻ hạnh phúc.

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi, 
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ. 
Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng. 
Thằng Mỹ đuổi ta phải rời con suối 
Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông, 
Mẹ địu em đi để dành trận cuối. 
Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường, 
Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn.

      Trong khổ thơ này, người mẹ không chỉ dịu con làm rẫy, đi rừng hay giã gạo nữa. Mà người mẹ đã địu con vào chiến trường, vào Trường Sơn tham gia giết giặc chống quân thù.

      Mẹ địu con đi đánh trận cuối, thể hiện sự quyết tâm của người mẹ trong cuộc chiến đấu khốc liệt này. Đồng thời cũng thể hiện niềm tin tất thắng của toàn thể người dân trên đất nước ta. Chúng ta luôn tin đạo nghĩa sẽ thắng hung tàn, sự đoàn kết ý chí của người dân sẽ xóa tan những âm mưu đen tối.

Phân Tích Bài Thơ Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ

      Trong trận chiến ác liệt này người mẹ muốn con yêu của mình hiểu được tội ác của kẻ thù vì chính chúng nó đã khiến mẹ con mình có nhà mà không thể về phải ra bờ suối. Chính giặc Mỹ đã khiến bao người dân đồng bào mình phải lên đường, các anh thì cầm súng còn các chị cầm chông. Dù với vũ khí nào thì tinh thần quyết tâm chống giặc ngoại xâm của người đồng bào ta vô cùng mạnh mẽ. Chúng ta trên dưới đồng lòng trăm người như một. Mẹ của con cũng vậy mẹ không thể ngồi nhà chờ giặc đến đàn áp chúng ta thêm nữa, mẹ cũng lên đường tham gia chiến đấu. Những lời ru của người mẹ như những lời tâm sự tận đáy lòng, là sự sẻ chia của bà mẹ dành cho con của mình.

      Tình thương và mơ ước của người mẹ Tà Ôi ở khúc ru thứ 3 có điểm khác so với khúc ru thứ nhất, thứ hai. Ở đây, tình thương con của người mẹ gắn liền với tình yêu đất nước. Mẹ mong ước con trở thành người lính chiến đấu vì độc lập tự do thiêng liêng. Mẹ mơ ước được thấy Bác Hồ, con được sống trong độc lập tự do.

     Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm viết về người mẹ Tà Ôi với một tình cảm trân trọng, lời thơ tha thiết, ngọt ngào, hình ảnh thơ giàu sức gợi cảm. Qua 3 khúc ru, tình cảm, khát vọng của người mẹ ngày càng rộng lớn, ngày càng hoà nhập cùng công cuộc kháng chiến gian khổ, anh dũng của quê hương, đất nước. Từ hình ảnh, tấm lòng người mẹ Tà Ôi, tác giả đã thể hiện tình yêu quê hương đất nước tha thiết, ý chí chiến đấu cho độc lập tự do và khát vọng thống nhất nước nhà của nhân dân ta trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

>>> XEM THÊM:

Spread the love
Loading...

Check Also

nghị luận về lòng tự trọng

Suy nghĩ về lòng tự trọng | Làm văn mẫu

(Văn mẫu lớp 9) – Suy nghĩ về lòng tự trọng (Bài làm của học …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *