Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 9 / Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du | Văn mẫu

Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du | Văn mẫu

(Văn mẫu lớp 9) – Em hãy phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du

(Bài làm của học sinh Đặng Phương Thảo)

Đề bài: Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân của Nguyễn Du

BÀI LÀM:

        Nền văn học Trung đại từ thế kỷ X đến thế kỷ XIX  nổi bật nhất là đại thi hào, danh nhân văn hoá thế giới Nguyễn Du với kiệt tác Truyện Kiều. Nhắc đến kiệt tác này, người dân Việt Nam, từ bé đến lớn, từ trẻ đến già đều thuộc ít nhất hai ba câu, có người còn thuộc cả trăm, ngàn câu trong tổng số 3.254 câu Kiều. Đoạn trích Cảnh ngày xuân là một đoạn thơ thể hiện được tài năng miêu tả, cách dùng từ, cũng như cách sử dụng hình ảnh của Nguyễn Du.

Loading...

      Đây là đoạn trích ở phần đầu tác phẩm, sau đoạn tả tài sắc của chị em Thuý Kiều. Lúc đó cơn tai biến đối với gia đình Thuý Kiều chưa xảy ra. Hai chị em đang sống những ngày tháng êm đềm "êm đềm trướng rũ màn che" trong gia đình quan lại họ Vương. Bài thơ là cảnh nhân tiết Thanh minh, hai chị em đi trảy hội, tảo mộ và du xuân. 

Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân

      Đoạn trích có bố cục chặt chẽ, gồm mười tám câu như một bức tranh mùa xuân lung linh được vẽ bằng lời. Bốn câu thơ đầu miêu tả cảnh đẹp ngày xuân, tám câu tiếp theo tả khung cảnh lễ hội trong tiết Thanh minh, sáu câu cuối tả cảnh chị em Thuý Kiều du xuân trở về. 

Ngày xuân con én đưa thoi

Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

 

       Bốn câu thơ đầu, Nguyễn Du nói về thời gian và khung cảnh mùa xuân lúc chị em Thúy Kiều đi tảo mộ, du xuân. Thời gian được đặc tả bằng hình ảnh én đưa thoi. Ở đây, tác giả sử dụng so sánh ngầm, con én bay đi bay  lại nhanh như thoi đưa trên khung cửi, và  ngày xuân thì được so sánh như én đưa thoi. Như vậy, xuân từng giờ, từng phút đang trôi đi rất nhanh. Nguyễn Du như đang nhìn thấy mạch vận động nhanh chóng của thời gian. Đến câu thơ thứ hai, người như đang nhẩm tính thời gian. Ánh thiều quang – ánh sáng đẹp của ngày xuân đã trôi đi hơn sáu mươi ngày trong ba tháng mùa xuân – chín chục ngày. Tức là lúc này tháng giêng, tháng hai những tháng đẹp đẽ nhất của trời đất đã qua đi, tháng ba đã sang được vài ngày. Nhưng tháng ba cũng sẽ nhanh chóng qua đi như con thoi mà thôi ! Câu thơ nhuốm màu nuối tiếc như chính nhà thơ Xuân Diệu đã từng nuối tiếc thời gian và tuổi trẻ:

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn

Khi tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại

      Bức tranh mùa xuân hiện lên cụ thể ở những câu thơ tiếp theo. Với bút pháp gợi tả, câu thơ của Nguyễn Du đã vẽ nên được một bức tranh xuân tuyệt đẹp:

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

       Những câu thơ này khiến người đọc liên tưởng tới những câu thơ cổ Trung Quốc:

Phương thảo liên thiên bích

Lê chỉ sổ điểm hoa

(Cỏ thơm liền với trời xanh

Trên cành lê có mấy bông hoa)

      Thế nhưng, Nguyễn Du đã học tập có sáng tạo để làm cho câu thơ của mình trở nên hay hơn, hấp dẫn hơn. Với bút pháp gợi tả, câu thơ cổ Trung Quốc đã vẽ lên được vẻ đẹp riêng của mùa xuân có  hương vị, màu sắc, đường nét. Đó là hương thơm của co non, là màu xanh mướt của cỏ tiếp nối với màu xanh ngọc của trời, cả chân trời, mặt đất đều một màu xanh xanh. Đó còn là đường nét của cành lê thanh nhẹ có mấy bông hoa.

      Gam màu làm nền cho bức tranh xuân trong Cảnh ngày xuân là thảm cỏ non trải rộng tới chân trời. Trên nền màu xanh non ấy điểm xuyết một vài bông hoa lê trắng. Câu thơ cổ Trung Quốc chỉ nói cành lê có vài bông hoa, mà không nói tới màu sắc, còn ở đây, Nguyễn Du chỉ cần thêm một chữ trắng cho cành lê mà bức tranh xuân đã khác. Chữ trắng làm nổi bật thần sắc của hoa lê. Màu xanh của cỏ non và sắc trắng của hoa lê làm cho màu sắc của bức tranh xuân có sự hài hòa tuyệt đẹp. Tất cả đều gợi vẻ đẹp tinh khôi, mới mẻ, giàu sức sống, trong trẻo,… của mùa xuân.

      Tám câu thơ tiếp theo, khung cảnh lễ hội mùa xuân với hai hoạt động chính là tảo mộ và du xuân dần được hiện ra:

Gần xa nô nức yến anh

Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.

Dập dìu tài tử giai nhân

Ngựa xe như nước, áo quần như nêm.

      Gần xa, xa gần chim oanh, chim yến về mùa xuân thường ríu rít bay từng đàn, đây cũng chính là cảnh đoàn người đang nhộn nhịp, nô nức đi du xuân. Cảnh lễ hội thật rộn ràng, vui vẻ, tấp nập biết bao. Trong cái khung cảnh nô nức ấy, là những tài tử giai nhân, là trai tài gái sắc, là chị chị em em với những bộ quần áo là lượt đang dập dìu, đang đưa rước nhau. Tất cả đều đông vui, tấp nập như nêm. Tác giả đã sử dụng rất nhiều từ ghép đôi, từ láy đôi, cùng cách ngắt nhịp sóng đôi (2/2),… đã góp phần đắc lực trong việc thể hiện một khung cảnh lễ hội rộn ràng sắc xuân.

Phân tích đoạn trích Cảnh ngày xuân

       Lễ hội vui là thế, tấp nập là thế. Nhưng cuộc vui nào rồi cũng có lúc tàn. Hội xuân ở đây cũng không là ngoại lệ. Khi trời đã chiều, chị em Thúy Kiều lại trở về:

Tà tà bóng ngả về tây

Chị em thơ thẩn dan tay ra về.

Bước dần theo ngọn tiểu khê

Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh.

Nao nao dòng nước uốn quanh

Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.

       Trong sáu câu thơ cuối này, Nguyễn Du đã sử dụng rất nhiều từ láy đặc sắc để khắc họa cảnh vật và miêu tả tâm trạng con người  lúc hội tàn. Bức tranh hoàng hôn ấy được mở ra với câu Tà tà bóng ngả về tây thật nhẹ nhàng làm sao! Hoàng hôn đang buông tấm màn bao trùm lấy không gian cảnh vật. Chỉ với một từ láy tà tà thôi mà người đọc có thể cảm nhận được mạch vận động chậm rãi của thời gian. Mọi vật dường như mờ dần, nhạt dần trong cái mờ ảo của không gian hoàng hôn ấy. Nhịp cầu thì "nho nhỏ", dòng nước thì "nao nao". Từ láy nao nao vốn là một từ diễn tả tâm trạng bâng khuâng, man mác buồn của con người, giờ đây lại được nhà thơ sử dụng để miêu tả dòng nước. Qua đây, ta thấy dường như dòng nước cũng có vẻ đượm buồn. Vậy dòng nước buồn hay là lòng người đang buồn man mác trước cái khung cảnh hoàng hôn lúc hội tàn? Con người thơ thẩn ra về, bước chân của họ chậm rãi dường như muốn níu kéo thêm một chút gì đó cái vui tươi của hội xuân và cũng là muốn níu kéo thời gian vì thời gian đang trôi đi nhanh quá. Nguyễn Du đã tạo nên được các câu thơ giàu chất nhạc, giàu chất tạo hình. Thân phận nàng Kiều ở đây cũng được dự đoán với một tương lai không mấy tốt đẹp.

      Nét độc đáo của Cảnh ngày xuân không phải là miêu tả được một bức tranh thiên nhiên đẹp của ngày xuân. Nét độc đáo mà dường như chỉ có ở tài năng nghệ thuật xuất chúng Nguyễn Du, đó là thông qua cảnh, ông có những dự cảm mơ hồ về thân phận nàng Kiều – nhân vật chính của truyện. Và chính cuộc đời lưu lạc trong vòng mười lăm năm của nàng sau này, đã minh chứng cho tài năng độc đáo đó của thi nhân.

Spread the love
Loading...

Check Also

nghị luận về lòng tự trọng

Suy nghĩ về lòng tự trọng | Làm văn mẫu

(Văn mẫu lớp 9) – Suy nghĩ về lòng tự trọng (Bài làm của học …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *