Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 9 / Bài Văn Phân Tích Bài Thơ Sang Thu Của Hữu Thỉnh | Văn Mẫu Lớp 9

Bài Văn Phân Tích Bài Thơ Sang Thu Của Hữu Thỉnh | Văn Mẫu Lớp 9

(Văn mẫu lớp 9) – Em hãy phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh(Bài làm của học sinh Minh Quân)

Đề bài: Bài văn Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh.

BÀI LÀM

      Mùa thu luôn là đề tài bất tận của thi ca nhạc họa. Mỗi tâm hồn nghệ sĩ đều có sự cảm nhận riêng về mùa thu. Cảnh sắc mùa thu ở Việt Nam thật đẹp trong thơ Nguyễn Khuyến, thật buồn trong thơ mới. Còn rất nhiều bài thơ nữa viết về mùa thu nhưng sự cảm nhận khi đất trời biến chuyển từ hạ sang thu thì không phải ai cũng dễ dàng nói lên được bằng lời. Vậy mà Hữu Thỉnh đã rất tinh tế khi ghi lại dòng cảm xúc của mình trước thời điểm giao mùa trong một thi phẩm nhỏ: Sang thu.  

      Hữu Thỉnh tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Thỉnh, sinh năm 1942, quê ở Tam D­ương – Vĩnh Phúc. Hữu Thỉnh là cán bộ văn hoá, tuyên huấn trong quân đội từ năm 1963, là nhà thơ tr­ưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ. Ông có hồn thơ mang cảm xúc bâng khuâng, sâu lắng và giàu suy t­ưởng. Ông tham gia BCH Hội nhà văn Việt Nam các khoá III, IV, V. Từ năm 2000, Hữu Thỉnh là Tổng thư­ kí Hội nhà văn Việt Nam. Hiện ông làm chủ tịch hội nhà văn Việt Nam  khóa VIII (8/2010).

       Bài thơ Sang thu được ông sáng tác năm 1977, đ­ược rút từ tập Từ chiến hào đến thành phố xuất bản năm 1991. Bài thơ được ra đời vào thời điểm giao mùa từ hạ sang thu. Bài thơ không tả mùa thu mà tả cái khoảnh khắc chuyển giao thời gian từ hạ sang thu, tả cái vô hình. Cái vô hình ấy đã được Hữu Thỉnh cụ thể hóa, được gợi lên qua những cảm nhận tinh tế, những hình ảnh giàu sức biểu cảm: mùi thơm của hương ổi, cái se se lạnh của làn gió, sương chùng chình qua ngõ, sông dềnh dàng, những cánh chim vội vã, đám mây, cơn mưa, tiếng sấm,… Người đọc cứ lần theo những dấu hiệu ấy mà hình dung ra thu đã về trong thiên nhiên, nơi một làng quê nào đó.

 

      Bài thơ thuộc thể thơ 5 chữ, được chia làm 3 đoạn ứng với mỗi khổ thơ. Đặc sắc của bài thơ là mạch cảm xúc gắn liền với sự vận động của đối tượng cảm xúc.

Loading...

      Mở đầu bài thơ, Hữu Thỉnh viết:

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Gió chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

      Bài thơ được bắt đầu bằng từ bỗng. Từ loại này đã thể hiện sự bất ngờ, đột ngột của nhà thơ. Tác giả bất ngờ nhận ra: hương ổi, gió se và sương chùng chình. Đây là những hình ảnh thơ đẹp và là những dấu hiệu thiên nhiên khi thu về. Trong những hình ảnh ấy, có hình ảnh đã quen thuộc, đã gắn liền với mùa thu Việt từ thuở nào (làn gió se, cánh chim, sương), nhưng cũng có hình ảnh mang dấu ấn riêng của nhà thơ như mùi hương ổi. Mùi hương ổi tức là ổi đang vào độ chín. Nhà thơ đã nhận ra hương ổi phả –  lan tỏa vào trong không gian. Chính mùi hương ấy khiến nhà thơ “giật mình” mà nảy ra cái tứ cho bài thơ. “Mùi hương đó gợi nhớ đến tuổi ấu thơ, gợi nhớ đến buổi chiều vàng với một dòng sông thanh bình, một con đò lững lờ trôi, những đàn trâu bò no cỏ giỡn đùa nhau và những đứa trẻ ẩn hiện trong triền ổi chín ven sông”. Là người lính xa quê đã bao ngày, đã từng bao lần giáp mặt với hiểm nguy, gian khó, với cái chết, những cảm xúc nhiều khi phải kìm nén, giữ trong lòng, Nay chiến tranh đã qua đi, người lính cũng đã trở về với nhịp sống thường ngày. Và rồi, một ngày nào đó anh “Bỗng nhận ra hương ổi – phả vào trong gió se”, anh bâng khuâng tự hỏi: “HÌnh như thu đã về”. Khi cảm xúc đã tràn ngập trong lòng thì mùi hương ổi bất chợt kia là “tia chớp” lóe sáng và “cơn mưa trút xuống”.

      Mùa thu đến còn được tác giả nhân hóa qua hình ảnh sương chùng chình, gợi tả gợi tả những b­ước chuyển nhẹ nhàng của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa. Như vậy, mùa thu đến không phải chỉ ở các hình ảnh mà nó đến ở cách toả h­ương: phả vào trong gió se và ở cách vận động của s­ương cố ý một cách chậm hơn tạo nên sự duyên dáng, yểu điệu, như­ bóng hình một thiếu nữ. Từ bỗng không chỉ là sự ngỡ ngàng mà ta còn cảm thấy một cái khẽ giật mình. Hình như­ không phải để hỏi mà để xác nhận cảm xúc dẫu vẫn ch­ưa tin hẳn. Phút giây giao mùa của tự nhiên ấy, nhìn thấy rồi, cảm thấy rồi mà vẫn sững sờ đến khó tin. Cách cảm nhận mùa thu của Hữu Thỉnh thật riêng, thật đặc biệt: không có lá rụng như trong thơ cổ, không có màu vàng như­ trong thơ mới mà là sự cảm nhận rất riêng, rất mới bằng tất cả các giác quan.

      Từ cảm nhận của các giác quan, cảm xúc của tác giả về mùa thu dần hòa vào cảnh vật chung quanh. Sự vật ở thời điểm giao mùa hạ – thu đã bắt đầu chuyển đổi: 

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

      Để miêu tả thiên nhiên lúc sang thu tác giả tiếp tục sử dụng những hình ảnh đặc sắc: dòng sông dềnh dàngchim vội vãmây vắt nửa mình. Nước mùa thu dâng lên theo mùa “dềnh dàng”, những cánh chim trời bắt đầu “vội vã” bay. Thiên nhiên khi mùa thu về có chút gì đó vội vàng, gấp gáp hơn và trĩu nặng hơn nhưng vẫn giữ được thần thái đặc trưng nhất. Đường nét của mùa thu hiện lên rất rõ nét, không còn mơ hồ như ở khổ thơ thứ nhất nữa. Đây cũng là quá trình và là sự chuyển biến trong thiên nhiên và trong nhận thức của tác giả. Sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ của tác giả còn thể hiện ở cách nhìn “đám mây mùa hạ” như “vắt” sang thu. Thật tài hoa, thật khéo léo và dường như ông động lòng với mùa thu, khí thu, vị thu rất nhiều nên mới tưởng tưởng ra viễn cảnh đám mây cao trên trời như đang chuyển mình cùng nhịp đập của mùa thu.

      Từ “vắt” dùng rất hay, rất độc đáo đã diễn tả được quá trình chuyển mình của mùa thu rất uyển chuyển, nhịp nhàng. Mùa thu có chút gì đó độc đáo, tinh nghịch và cũng không kém phần duyên dáng qua cảm nhận của Hữu Thỉnh. Mùa thu đã đến thật rồi, mùa thu mang theo những gì tinh khôi, nhẹ nhàng và dịu êm nhất. Sự chuyển mình sang thu không chỉ được biểu hiện qua sự đối lập trong hoạt động của sông, của chim mà còn thể hiện rõ nét hơn qua hình ảnh có đám mây mùa hạ, Vắt nửa mình sang thu. Cái tài của Hữu Thỉnh là dùng không gian để miêu tả thời gian. Đám mây là nhịp cầu duyên dáng nối hai bờ thời gian bằng vẻ đẹp mềm mại trữ tình. Vẻ đẹp đó được quan sát và cảm nhận bằng cả tâm hồn.

      Cái dềnh dàng của sông là sau lúc v­ợt ghềnh leo thác nhọc nhằn, đã đến lúc đ­ược thảnh thơi sau mùa lũ. Còn bầy chim khi mùa thu chợt đến, nó phải gấp gáp làm tổ tha mồi. => Hai tốc độ trái chiều giữa chậm và nhanh là quy luật không đồng đều ở vào thời điểm giao thoa của muôn vật muôn loàiBức tranh chuyển mùa qua lời thơ Hữu Thỉnh thực sự mềm mại, nhẹ nhàng và uyển chuyển biết bao. Đó chính là cái Tài của tác giả, tài dùng chữ vẽ tranh. Tất cả đều đổi thay khi thu về: Có hồn, sống động, sự vật trở nên duyên dáng, gần người hơn

      Điều bất ngờ nằm ở khổ thơ cuối, mùa thu đã thực sự đến rồi và đất trời đã có nhưng chuyển biến khiến con người có thể nhận ra, nhưng tác giả đã chiêm nghiệm mùa thu bằng cách nhìn nhận của một đời người:

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

      Thiên nhiên sang thu còn đ­ược gợi ra bằng những hình ảnh: nắng, mưa, sấm. Những hiện tượng đó được gợi ra qua các từ vẫn còn, vơi dần, cũng bớt: Sắc độ giảm dần. Vẫn là nắng, mưa, sấm những thi liệu đặc trưng của mùa hạ nhưng với với độ giảm dần. Sự phân hóa giữa hai mùa là đường ranh giới hết sức mong manh. Với những phó từ: vẫn còn, đã, vơi dần, cũng bớt, dường như­ thi sĩ đang đo đếm đ­ược độ đậm nhạt của nắng, khối l­ượng của mư­a đầu mùa thu. Qua khổ thơ này, chúng ta nhận thấy nhà thơ đã cảm nhận được những biến chuyển âm thầm trong lòng cảnh vật.

phan tich bai tho sang thu
Bài Văn Phân Tích Bài Thơ Sang Thu Của Hữu Thỉnh | Văn Mẫu Lớp 9

      Hai dòng thơ cuối bài cần hiểu với hai tầng nghĩa. Hình ảnh tả thực “mưa, nắng, sấm” nhưng gợi cho ta liên tưởng đến một tầng ý nghĩa khác – ý nghĩa về con người và cuộc sống. Tả thực: Khi sang thu, trời đã vơi đi những cơn m­ưa rào ồ ạt, ít giông bão hơn, bớt đi những tiếng sấm bất ngờ vì vậy hàng cây không còn bị lay động bởi sấm. Còn ẩn dụ chính là hình ảnh sấm: những vang động bất thư­ờng của ngoại cảnh, của cuộc đời; hàng cây đứng tuổi: con người đã từng trải. Qua đây, nhà thơ muốn nói rằng khi con ng­ười đã từng trải trong cuộc sống thì sẽ vững vàng và bình tĩnh hơn tr­ước những tác động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. 

      Hai câu thơ không chỉ tả cảnh sang thu mà còn chứa chất suy nghiệm về con người và cuộc sống. Khi nhiều tuổi họ sẽ vững vàng, tự tin xử lý các tình huống bất ngờ của cuộc sống một cách hiệu quả… Đặt bài thơ vào hoàn cảnh sáng tác 1977 khi đất n­ước vừa rời khỏi cuộc chiến tranh, tác giả, một ng­ười lính từng xông pha trận mạc cảm thấy vững vàng hơn trư­ớc những biến động bất th­ường của cuộc đời. Cũng có thể hiểu hàng cây đứng tuổi giống như­ một chứng nhân đang quan sát lắng nghe và thấu hiểu những lặng lẽ âm thầm khách quan, những gì chuyển động bên ngoài cuộc sống xung quanh. Phải chăng hàng cây ấy là nhà thơ đã hoá thân vào đó nên lời thơ nhẹ nhàng mà tình thơ đầy ắp yêu th­ương trìu mến.

      Thiên nhiên và con ng­ười đều một nhịp sang thu. Hồn ngư­ời vừa l­ưu  luyến bồi hồi lại vừa nghiêm trang chững chạc,vừa sâu lắng lại vừa mở rộng bâng khuâng vừa khiêm nh­ường nh­ưng cũng tự hào, kiêu hãnh. Bài thơ đến với tác giả rất nhanh, vì vậy chính nhà thơ cũng lấy làm tâm đắc rồi thuộc lòng và “nhâm nhi” đọc suốt buổi không chán:

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

>> XEM THÊM: Từ Bài Sang Thu Trình Bày Suy Nghĩ Về Thái Độ Sống Của Tuổi Trẻ

Spread the love
Loading...

Check Also

nghị luận về lòng tự trọng

Suy nghĩ về lòng tự trọng | Làm văn mẫu

(Văn mẫu lớp 9) – Suy nghĩ về lòng tự trọng (Bài làm của học …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *