Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Cảm nhận về hình tượng người lái đò trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

Cảm nhận về hình tượng người lái đò trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

(Văn mẫu lớp 12) – Cảm nhận về hình tượng người lái đò trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân (Bài làm của học sinh Hà Xuyên)

Đề bài: Cảm nhận về hình tượng người lái đò trong tùy bút Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân

BÀI LÀM

         Năm 1958, ở miền Bắc diễn ra một sự kiện kinh tế, xã hội quan trọng. Trung ương Đảng, chính phủ vận động nhân dân miền xuôi đi xây dựng vùng kinh tế mới ở Tây Bắc. Hưởng ứng phong trào này không ít nghệ sĩ đã đến với hiện thực cuộc sống, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo. Nguyễn Tuân đã cùng Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Khải lên miền Tây tổ quốc, dùng ngòi bút để ca ngợi nhân dân đất nước. Cái tâm nguyện cao đẹp đó đã giúp Nguyễn Tuân phát hiện chất vàng của thiên nhiên và chất vàng mười đã qua thử lửa trong tâm hồn con người qua trang tùy bút Người lái đò sông Đà. Nguyễn Tuân đã giới thiệu nhân vật trung tâm của thiên tùy bút bằng một câu văn giản dị “ông lái đò Lai Châu bạn tôi làm nghề chở đò dọc suốt sông Đà đã mười năm liền”. Với hai chữ “bạn tôi” nhà văn tài hoa, uyên bác nổi tiếng khoảnh tính và ngông ngạo đã cấp “giấy thông hành” cho người lái đò hội nhập vào thế giới của các nhân vật tài hoa, tài tử mà ông suốt đời say mê tạo dựng.

        Ông đò là nhân vật trung tâm của tác phẩm. Nguyễn Tuân đã có ý thức tạo dựng bối cảnh cho nhân vật xuất hiện đó là sông Đà, một dòng sông thơ mộng trữ tình mà cũng dữ dội bạo liệt tựa như một con thủy quái khổng lồ hung hãn, một kẻ mưu mô gian manh xảo quyệt. Giả sử Nguyễn Tuân đặt ông đò vào khung cảnh trữ tình thơ mộng của dòng sông thì ông đò sẽ trở thành anh hùng Trương Chi si tình trong truyện cổ tích. Ông lái đò chủ yếu xuất hiện trong cuộc vật lộn với con thác dữ nghĩa là ở phía hung bạo dữ dội của dòng sông. Nguyễn Tuân muốn khắc họa một ông đò là một anh hùng tài hoa, trí dũng trên dòng sông bạo liệt và một nhân vật sử thi trong thiên trường ca bạo ghềnh vượt thác.

Loading...

 cảm nhận về hình tượng người lái đò sông đà

          Ông đò sinh ra ở bên dòng sông Đà, uống nước sông Đà từ thời để chỏm nên rất gắn bó với dòng sông. Ông đò là người lão luyện hơn 60 năm lái đò dọc ngược xuôi trên sông nước, lần nào cũng đi đến nơi về đến chốn. Ông đò rất hiểu sông Đà, nhớ tỉ mỉ tất cả những con nước con thác. Có thể dùng mắt mà đo được sóng, dùng tai mà xác định cấp độ của thác. Sông Đà tự như một thiên hùng ca mà ông đò đã thuộc đến từng dấu chấm câu, từng đoạn xuống dòng.

         Nghề lái đò đã tác động đến ngoại hình của ông, góp phấn tạc chân dung người lao động trên sông nước. Nguyễn Tuân đã dùng những đường nét giàu ấn tượng tạo hình với những nét vẽ gân guốc chắc khỏe để vẽ chân dung ông đò: ngoài 70 tuổi mà thân hình vẫn gọn quánh như chất sừng chất mun trông cường tráng lắm; hai tay ông đò dài lêu nghêu như hai cái sào; hai chân lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh như lúc nào cũng muốn kẹp lấy cái cuống lái tưởng tưởng; ấn tượng nhất là bộ ngực nổi u như một tấm huân chương siêu hạng. Cách so sánh độc đáo của Nguyễn Tuân cho thấy ông đò là một người lao động, một anh hùng. Ở ông đò có cái phi thường hòa lẫn cái đời thường, phẩm chất chiến sĩ hòa quện với phong thái tài tử.

         Cuộc sống hàng ngày của ông đò là phải đối mặt với thiên nhiên hung dữ và trong cuộc chiến với sóng thác sông Đà, ông đò đã khẳng định mình là một dũng sĩ kiên cường, trí dũng. Người đời cho rằng biết mình biết người trăm trận trăm thắng. Hiểu được tính khí thất thường của con sông nên ông đò đã vượt qua những luồng sóng dữ.

         Hằng ngày ông đò phải giành sự sống từ tay thiên nhiên về tay mình. Để khắc họa được cuộc chiến này Nguyễn Tuân đã tung ra một đội quân ngôn ngữ hùng hậu, biến ảo thần kì và nhà văn đã tạc nên chân dung của ông đò, một người anh hùng vô danh, nơi ngọn tháp hoang vu, khuất nẻo của dòng sông Đà. Trong cuộc chiến với ông đò, sông Đà đã mở ra nhiều cửa tử: 4 cửa tử và chỉ có 1 cửa sinh.

          Trong cuộc chiến thứ nhất (trùng vi thạch trận) sông Đà hiện nguyên hình là kẻ gian manh, xảo quyệt. Nó rất ma mãnh, mở ra nhiều cửa tử ở bờ hữu và chỉ mở duy nhất 1 cửa sinh ở bờ tả. Nó còn giao việc cho mỗi hòn đá: nào là đám đá tảng, đá hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông. Nào là hàng tiền vệ canh một cửa đá, tập đoàn đá ấy là kết hợp với một binh chủng nước. Nó rất khôn khéo chơi trờ khiêu binh khích tường: một thằng đá hất hàm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi trước khi giao chiến, trông nó rất ngạo mạn. Một thằng khác lại lùi lại một chút, thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến vào. Nó muốn dụ con thuyền vào tập đoàn cửa tử để boong ke chìm và pháo đài đá nổi lên đánh tan con thuyền, tiêu diệt tất cả thuyền trưởng và thủy thủ.

         Đối lập với sông Đà, ông đò chỉ có một con thuyền nhỏ với khoảng 6 – 7 tay chèo. Một con thuyền nhỏ ở thế bị động trước kẻ thù chủ động bày thế trận. Tương quan lực lượng không cân sức, ông đò biết mình không có đường lui, chỉ có một đường tiến duy nhất và phải cố vượt lên. Bị bọn đá tiền vệ khiêu khích, ông đò không đáp chẳng thèm chấp lũ đê tiện. Ông hiên ngang lái con thuyền vào phía cửa sinh, lập tức sông Đà ra đòn ngay, đòn âm đòn dương, đá trái thúc gối, túm thắt lưng đòi vật ngửa ra. Mặt nước la vang trời uy hiếp đối phương. Ông đò vẫn vững vàng đánh trả, hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên sóng trận địa đang phóng thẳng vào mình. Thấy ông đò sắp được vào cửa sinh, sông Đà quyết định chơi món đòn hiểm độc: cả luồng nước vô sở bất chí ấy bóp chặt lấy hạ bộ người lái đò. Ông đau đớn tột cùng, mặt trắng bệch ra. Mắt ông hoa lên như thấy một cửa bể đom đóm rừng nhưng vẫn hết sức tỉnh táo để chỉ huy con thuyền đánh trúng vào cửa sinh. Ông đò dũng cảm chấp nhận sự truy sát của dòng sông và đã vượt qua trùng vi thứ nhất.

         Thua trận ở trùng vi thứ nhất, nhưng dòng sông không chịu chấp nhận thất bại. Nó thể hiện rõ phảm chất xảo quyệt khi mở nhiều cửa tử ở bờ tả lại chỉ mở một cửa sinh ở bờ hữu. Thế trận ở trùng vi này ngược hẳn so với trùng vi thứ nhất. Cả một dòng nước hùng beo hồng hộc tế mạnh trên sông đá nó thay đổi binh pháp và hi vọng bắt chết được ông đò. Ông đò đã nắm chắc được thần sông thần đá nên thừa thắng xông lên. Ông hiểu nó không bố trí lực lượng như trước nữa. Là người thông minh linh hoạt, ông đã phát hiện ra chuyển biến này nên không men theo bờ tả mà phải cắt đôi dòng nước đánh trúng cửa sinh bên bờ hữu. Cưỡi sóng thác sông Đà giống như cưỡi hổ không thể xuống được nữa phải chế ngự được nó và ông đò quan sát rất nhanh, nắm chặt bờm sóng và quyết định đứng trên đầu ngọn sóng.

          Nắm đúng bờm sóng rồi, ông đò ghì cương bắm chắc lấy luồng nước đúng, phóng nhanh vào cửa sinh lái miết một đường chéo. Ông nhớ mặt tập đoàn cửa tử nên bơi chèo đè sấn lên, chặt đôi ra mở đường tiến, bỏ lại thằng đá tướng mặt xanh lè thất vọng vì đã thua con thuyền. Mỗi loạt động từ mạnh: nắm chặt, ghì cương, bám chắc, phóng nhanh, lái miết, đè sấn lên, chặt đôi ra …đã khắc họa được tư thế hiên ngang, quả cảm, trí dũng của ông đò – một dũng sĩ, nhân vật sử thi trên sóng thác sông Đà. Và ông đò tiếp tục chiến thắng ở trùng vi thứ hai.

        Chỉ còn một trùng vi nữa là sông Đà hết cơ hội, nó buộc phải trổ hết mọi mưu ma chớp quỷ của mình. Nó không mở cửa sinh bên bờ tả hay hữu nữa mà đặt vào chính giữa dòng. Cửa sinh đó lại được bảo vệ bằng cánh cửa đá. ấn sau cánh cửa đá đó là đá tiền vệ, đá hậu vệ, là boong ke chìm, pháo đài đá nổi. Sông Đà đã dồn hết tâm lực, binh lực cho cuộc chiến cuối cùng này, nó đang giương giương tự đắc với thế trận đã bày sẵn. Ông đò chẳng lại gì cách đảo binh pháp của dòng sông, sông Đà có thông minh thì cũng chẳng sắc sảo như con người.

cảm nhận về hình tượng người lái đò sông đà

         Ông đò hướng con thuyền ra giữa dòng, cưỡi thẳng lên sóng thác, nhằm trúng cửa sinh ở tuyến giữa, cứ phóng thẳng thuyền chọc thủng cửa giữa đó. Vút vút, con thuyền giống như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái lượn được với tốc độ siêu âm thanh. Con thuyền thực ra chẳng tự động lái lượn được mà tất cả là nhờ tay lái ra hoa của ông đò. Ông đò đã đẩy nghề nghiệp của mình lên mức siêu phẩm khôn bì, khôn sánh. Ông đã khẳng định mình không chỉ là một người anh hùng, một dũng sĩ leo ghềnh vượt thác mà còn là một nghệ sĩ sáng tạo tài hoa. Lái đò như vậy thì không chỉ là chuyện nghề nghiệp nữa mà đã sang phạm trù nghệ thuật, nghệ sĩ. Tất cả nghệ thuật của ông đò nằm ở chỗ nắm chắc quy luật tất yếu  của dòng nước sông Đà. Làm chủ quy luật có nghĩa là đạt tới tự do, nghệ thuật. Đây là quy luật khắc nghiệt, chỉ một chút lơ là, thiếu bình tĩnh, thiếu chính xác sẽ phải trả giá bằng cả tính mạng của mình.

         Hết thác, sông nước lại thanh bình. Sông Đà vặn mình vào bến nước, dòng nước cứ lững lờ trôi xuôi như nhớ thương những dòng thác từ nay sẽ gửi phận nơi thượng nguồn Tây Bắc. Nhà đò nghỉ trong một hang đá, chẳng ai kể gì về trận chiến đã qua. Họ chỉ nói chuyện về cá dầm xanh, cá anh vũ. Họ rất khiêm tốn, xem cuộc chiến giữa con người và thiên nhiên không gì đáng kể. Đó chỉ là công việc ngày thường và ngày nào họ cũng phải chiến đấu với thiên nhiên giành sự sống từ tay những con thác. Người lái đò lúc này thấy sông Đà thật gợi cảm. Đẹp biết bao khi ngắm nhìn làn mây mùa xuân bay trên sông Đà. Thấy mùa nắng tháng Ba đường thi thoáng hiện trên sông nước. Thấy màu nước thay đổi theo mùa. Người lao động có tâm hồn nghệ sĩ đó cũng dạt dào cảm xúc. Thấy lai láng thêm cái lòng muốn đề thơ vào sông nước.

         Khi khắc họa hình tượng ông lái đò, Nguyễn Tuân đã quan sát, cảm nhận con người ở phương diện tài hoa, nghệ sĩ. Nếu các họa sĩ chỉ vẽ tranh trên giấy lụa, vải, gỗ thì ông đò quả là nghệ sĩ bậc thầy bởi chất liệu hội họa ông sử dụng là sóng nước Đà giang. Nét bút ông dùng là con thuyền đuôi én. Bức tranh mà ông dựng tạo đặt giữa đất trời. Ông đò đã góp phần vào bức tranh thơ mộng hùng vĩ của Đà giang một dải sóng hoa để lại sau con thuyền đuôi én của mình. Hình tượng người lái đò sông Đà trong thiên tùy bút cùng tên đã thể hiện không chỉ tài năng còn cho thấy quan điểm nghệ thuật tiến bộ của Nguyễn Tuân. Sau Cách mạng, ông không còn hướng về quá khứ để phục chế những vẻ đẹp của một thời vang bóng nữa, mà khơi nguồn cảm hứng từ những người lao động bình dị đang ngày đêm tô điểm đất nước thêm giàu đẹp bằng tình yêu, trí tuệ của mình. Khái niệm con người tài hoa, nghệ sĩ đã được mở rộng với bất kì ai không làm nghệ thuật nhưng nâng nghề nghiệp của mình lên đến mức khác thường, đạt trình độ tinh vi, điêu luyện.

         Từ người lái đò tài hoa, trí dũng trên dòng sông bạo liệt, Nguyễn Tuân cũng thể hiện quan niệm mới về chủ nghĩa anh hùn cách mạng. Chủ nghĩa anh hùng cách mạng đâu chỉ có nơi chiến trường, nó ở ngay trong cuộc sống của nhân dân ta, những con người hàng ngày phải vật lộn với thiên nhiên vì miếng cơm manh áo. Trí dũng, tào hoa cũng không phải tìm ở đâu xa xôi mà nó có ở những người lao động bình thường. Cuộc đời ông lái đò nơi ngọn thác hoang vu, khuất nẻo của sông Đà là cả mộ thiên hùng ca, là cả pho nghệ thuật tuyệt vời.

>>> XEM THÊM : 

Spread the love
Loading...

Check Also

tóm tắt cốt truyện kịch hồn trương ba da hàng thịt

Tóm tắt và nhận xét về cốt truyện kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ

(Văn mẫu lớp 12) – Em hãy tóm tắt và nhận xét về cốt truyện kịch Hồn …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *